محاسبه اقساط و سود فروش قسطی

فرمول محاسبه سود اقساط

در فروش قسطی مغازه‌ها، رایج‌ترین روش «سود ثابت روی مانده اولیه» است. ابتدا پیش‌پرداخت از قیمت کالا کم می‌شود تا مانده بدهی به دست آید. سپس سود ماهانه در تعداد ماه‌ها ضرب و روی همان مانده حساب می‌شود. جمع مانده و سود، کل بدهی مشتری است که به تعداد اقساط تقسیم می‌شود.

سود کل = مانده بدهی × نرخ سود ماهانه × تعداد ماه‌ها

مبلغ هر قسط = (مانده بدهی + سود کل) ÷ تعداد اقساط

مثال عددی

فرض کنید کالایی را ۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان می‌فروشید و مشتری ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان پیش‌پرداخت می‌دهد. مانده بدهی ۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان است. با سود ماهانه ۳٫۵ درصد و ۱۲ قسط ماهانه:

• سود کل: ۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان × ۳٫۵٪ × ۱۲ = ۱۶٬۸۰۰٬۰۰۰ تومان
• کل بدهی: ۵۶٬۸۰۰٬۰۰۰ تومان
• مبلغ هر قسط (گردشده به هزار تومان): ۴٬۷۳۳٬۰۰۰ تومان
• قسط آخر: ۴٬۷۳۷٬۰۰۰ تومان (اختلاف گرد کردن به قسط آخر اضافه می‌شود)

جمع ۱۲ قسط دقیقاً برابر کل بدهی است و هیچ تومانی گم نمی‌شود. محاسبه‌گر بالا و نرم‌افزار سرحساب هر دو از همین فرمول استفاده می‌کنند.

تفاوت سود ثابت و سود روی مانده کاهنده

در روش سود ثابت، سود هر ماه روی کل مانده اولیه حساب می‌شود، حتی وقتی مشتری بخشی از بدهی را پرداخته است. این روش ساده و قابل‌فهم است و به همین دلیل در بازار رایج است.

در روش مانده کاهنده (مثل وام‌های بانکی)، سود هر ماه فقط روی بخشی از اصل بدهی محاسبه می‌شود که هنوز پرداخت نشده است. در مثال بالا، سود کاهنده تقریباً ۹٬۱۰۰٬۰۰۰ تومان می‌شود؛ در حالی که سود ثابت ۱۶٬۸۰۰٬۰۰۰ تومان است. یعنی با نرخ یکسان، سود ثابت نزدیک دو برابر سود کاهنده است.

اگر با مشتری درباره «درصد سود» صحبت می‌کنید، مشخص کنید منظورتان کدام روش است تا سوءتفاهم پیش نیاید. نمایش جدول اقساط و سود کل، بهترین راه برای شفافیت است و مشتری دقیقاً می‌داند چه مبلغی می‌پردازد.

پیش‌پرداخت را چقدر بگیریم؟

پیش‌پرداخت، مهم‌ترین ابزار شما برای کم کردن ریسک فروش قسطی است. چند نکته که فروشنده‌های باتجربه رعایت می‌کنند:

• برای کالاهایی که زود ارزش خود را از دست می‌دهند (مثل گوشی)، پیش‌پرداخت بیشتری بگیرید تا مانده بدهی از ارزش کالای دست دوم کمتر باشد.
• پیش‌پرداخت ۲۰ تا ۳۰ درصد برای بیشتر کالاها متعادل است؛ برای مشتری‌های جدید یا بدون ضامن می‌توانید بیشتر بگیرید.
• هر چه پیش‌پرداخت بیشتر باشد، قسط ماهانه کمتر است و احتمال پرداخت به‌موقع بیشتر.
• تعداد اقساط را با درآمد ماهانه مشتری تنظیم کنید؛ قسطی که بیشتر از یک‌سوم درآمد ماهانه باشد، احتمال دیرکرد را بالا می‌برد.

تاریخ سررسید و گرد کردن مبلغ

تاریخ هر قسط از تاریخ قسط اول و با تقویم شمسی حساب می‌شود؛ اگر قسط اول ۳۱ فروردین باشد، قسط شهریور ۳۱ شهریور است و قسط مهر ۳۰ مهر، چون مهر ۳۰ روز دارد. این‌طور تاریخ‌ها در طول زمان جابه‌جا نمی‌شوند. مبلغ اقساط هم برای راحتی پرداخت گرد می‌شود؛ معمولاً به هزار تومان.

بهترین روز سررسید، چند روز بعد از روز حقوق مشتری است. اگر بیشتر مشتری‌های شما کارمندند، سررسید را روی پنجم ماه بگذارید تا پیامک یادآوری درست بعد از واریز حقوق برسد.